Нярайн биед томчуудад байдаггүй олон хэвийн өөрчлөлт байдаг, эдгээрийг мэдэх нь илүүдэл санаа зовнилоос хамгаална. Харин аюулын шинж тэмдгийг таньж, цаг алдалгүй эмчид хандах нь амь насыг аварна.
Аюулын шинж тэмдэг
Халуун хэмжих
- 1
Хэмжигч
Цахим хэмжигч. Мөнгөн устай шилэн хэмжигч хэрэглэхгүй. Магнай, чихний хэмжигч нярайд нарийвчлал муутай.
- 2
Суганд
Сугыг хуурай болгоод хэмжигчийн үзүүрийг сугын голд тавьж, гарыг нь биед нь наалдуулж барина. Дохио дуугартал (≈1 мин) хүлээ.
- 3
Үнэлэх
36.5–37.5°C хэвийн. Хэт ороосон, усанд орсны дараа шууд хэмжвэл өндөр гарч болно: 15–20 минут хүлээгээд дахин хэмж.
- 4
3 сар хүртэл
Халуурвал эм өгөхөөсөө өмнө эмчид үзүүлнэ. Нярайд халуурал нь хүнд халдварын цорын ганц шинж байж болно.
Амьсгал
Нярай томчуудаас түргэн амьсгалдаг: тайван үедээ минутад 30–60 удаа. Амьсгал нь жигд бус байж, 5–10 секунд завсарлаад дахин хурдан амьсгалах нь («үечилсэн амьсгал») хэвийн. Хамраараа амьсгалдаг тул хамар битүүрэхэд шуугиантай амьсгална.
Шарлалт
Нярайн 60 орчим хувь нь эхний долоо хоногт шарладаг. Цусан дахь билирубин гэдэг шар бодисыг нярайн элэг хараахан сайн гадагшлуулж чадахгүйгээс болдог. Ихэвчлэн 2–3 дахь өдөр гарч, 3–5 дахь өдөр хамгийн их болоод 2 долоо хоногт (хөхөөр хооллож буй хүүхдэд 3 долоо хоног хүртэл) арилна. Хүүхдийг олон удаа хөхүүлэх нь билирубиныг баасаар гадагшлуулахад тусална.
- 1
Өдрийн гэрэлд шалга
Цонхны дэргэд хүүхдийн дух, хамрын арьсыг хуруугаараа хэдэн секунд дараад тавина. Цайрсан газар шаргал харагдвал шарлалт байна. Нүдний цагаан, буйл-ыг ч хар.
- 2
Хаа хүртэл тархсан бэ
Шарлалт нүүрнээс эхэлж цээж, гэдэс, хөл, эцэст нь алга, ул руу тархдаг. Доош тархах тусмаа билирубин өндөр.
- 3
Баас, шээсийг хар
Баас шар, шээс цайвар байх ёстой. Цайвар баас, бараан шээс: элэг, цөсний өвчин байж болно.
Хэвийн зүйлс — санаа зовох хэрэггүй
| Юу харагдах вэ | Тайлбар |
|---|---|
| Нүүрэн дээр батга (2–4 долоо хоногт) | Эхийн гормоны нөлөө. Ус, хуурай байлга, тос түрхэхгүй. |
| Ягаан толбо (магнай, зовхи, дагз) | Судасны хэвийн толбо, дарахад цайрна, ихэвчлэн бүдгэрнэ. |
| Арьс хальслах | Эхний 2–3 долоо хоногт хэвийн. |
| Хөх хавдах, охидод цагаан/цуст ялгадас | Эхийн гормон. 1–2 долоо хоногт арилна. Хөхийг шахахгүй. |
| Эхэр татах, найтаах | Хэвийн. Нярайн хамар цэвэрлэх арга. |
| Гэнэт цочих (гараа дэрвэх) | Моро рефлекс, 3–4 сартайд алга болно. |
| Нүд хааяа хялар харах | Нүдний булчин хөгжиж байна. 3–4 сараас хойш байнга бол эмчид. |
| Толгой гонзгой, зөөлөн хэсэг (зулай) | Төрөх үеийн хэлбэр хэдэн өдөрт засарна. Зулай 1–1.5 насанд хаагдана. |
| Эхний өдрүүдэд жин буурах | 7–10% хүртэл хэвийн, 10–14 хоногт нөхнө. |
Вакцин ба үзлэг
Төрөх эмнэлэгт нярайд сүрьеэгийн (БЦЖ) болон В гепатитын эсрэг вакцин хийдэг. Дараагийн вакцинууд 2 сартайгаас эхлэн Дархлаажуулалтын үндэсний товлолын дагуу өрхийн эрүүл мэндийн төвд хийгдэнэ, товлолоо өрхийн эмчээсээ авч, хүүхдийн эрүүл мэндийн дэвтэртээ тэмдэглүүлээрэй.